Evropa se danas nalazi u trenutku kada više nije dovoljno govoriti o sporijem ekonomskom rastu ili prolaznim tržišnim izazovima. Sve više vodećih ljudi globalnih finansija otvoreno upozorava da evropski ekonomski model gubi konkurentnost u odnosu na Sjedinjene Američke Države i Aziju. Posljednje upozorenje stiglo je od Sergio Ermotti, izvršnog direktora UBS Group AG, jedne od najvažnijih evropskih bankarskih institucija.

Govoreći o stanju evropske privrede, Ermotti je istakao da problem više nije isključivo regulacija bankarskog sektora, već „prekomjerna regulacija u svim oblastima poslovanja“. Prema njegovom mišljenju, upravo ogromna administracija, sporost sistema i nedostatak inovacija predstavljaju ključne razloge zbog kojih Evropa postepeno gubi ekonomsku utakmicu sa drugim globalnim centrima moći.

Njegove riječi dolaze u trenutku kada evropske ekonomije bilježe slab rast produktivnosti, usporavanje industrijske aktivnosti i sve izraženiji odlazak kapitala prema američkom tržištu, koje investitorima i tehnološkim kompanijama nudi fleksibilnije regulatorno okruženje i znatno veći prostor za razvoj.

Posebno je zanimljivo da Ermotti smatra kako evropski politički sistem još uvijek nije spreman za ozbiljne reforme, jer trenutna situacija „nije dovoljno loša“ da bi natjerala političare na donošenje teških odluka. Kao primjer naveo je grčku dužničku krizu iz 2012. godine, ističući da su tek ozbiljni sistemski poremećaji u prošlosti dovodili do stvarnih reformskih zahvata.

Prema njegovom mišljenju, evropske vlade i dalje pokušavaju rješavati probleme povećanjem poreza, dodatnim zaduživanjem i fiskalnim stimulansima, iako je nivo javnog duga već izuzetno visok. Takva politika, dugoročno gledano, može dodatno usporiti investicije i smanjiti konkurentnost evropskih kompanija.

Ovakvi stavovi dolaze izuzetno simbolično upravo od čovjeka koji vodi UBS u periodu nakon preuzimanja Credit Suisse-a, jednog od najvećih potresa u modernoj evropskoj bankarskoj istoriji. Nakon kolapsa Credit Suisse-a 2023. godine, švajcarske vlasti pripremile su novi paket bankarskih reformi koji bi mogao obavezati UBS da poveća kapital za dodatnih 20 milijardi dolara.

Ermotti otvoreno kritikuje takav pristup, smatrajući da predložene mjere nisu proporcionalne, da nisu usklađene sa međunarodnim standardima i da ne adresiraju stvarne uzroke pada Credit Suisse-a. Posebno upozorava da evropske i švajcarske banke ne mogu dugoročno ostati konkurentne ukoliko regulatorni zahtjevi budu značajno strožiji nego kod američkih konkurenata.

Ono što dodatno zabrinjava evropske finansijske krugove jeste činjenica da sve veći broj međunarodnih investitora i korporacija razmatra premještanje kapitala, poslovanja pa čak i sjedišta van Evrope. UBS je već ranije interno razmatrao mogućnost premještanja dijela poslovnih operacija prema SAD-u ukoliko regulatorni pritisci postanu preveliki.

Slična upozorenja prethodno je iznosio i Jamie Dimon, izvršni direktorJPMorgan Chase & Co  koji je još prošle godine izjavio da Evropa „gubi ekonomsku trku“ protiv Amerike i Kine.

Za poslovnu zajednicu u Bosni i Hercegovini i regionu, ove poruke imaju poseban značaj. Evropska unija ostaje ključni trgovinski i finansijski partner zemalja Zapadnog Balkana, zbog čega svako usporavanje evropske ekonomije direktno utiče na bankarski sektor, investicije, kamatne stope, dostupnost kapitala i ukupnu poslovnu aktivnost u regionu. BIH bankarski sektor i dalje je veoma kozervativan, pa se postavlja pitanje dokle će se novac držati "pod ključem",  a klijenti forsisrati da se zadužuju kod drugih kompanija, stvarajući tako uvod u Private Credit priču. 

Istovremeno, rast regulatornih zahtjeva i administrativnih procedura postaje ozbiljan izazov i za domaće kompanije. U praksi se sve češće pokazuje da kompleksni regulatorni sistemi usporavaju investicije, povećavaju troškove poslovanja i smanjuju sposobnost privrede da brzo reaguje na tržišne promjene.

Zbog toga se pitanje balansiranja između stabilnosti finansijskog sistema i ekonomskog razvoja danas nameće kao jedno od ključnih pitanja budućnosti evropske ekonomije. Ukoliko Evropa ne pronađe način da očuva regulatornu sigurnost, ali istovremeno omogući veću fleksibilnost, inovacije i konkurentnost, razlika između evropskog i američkog tržišta mogla bi postati još izraženija u godinama koje dolaze.

Upravo zbog toga izjave prvog čovjeka UBS-a ne predstavljaju samo komentar bankarskog sektora, već upozorenje o širem stanju evropske ekonomije i njenoj sposobnosti da ostane relevantna u novom globalnom ekonomskom poretku.