Da li je Bosna i Hercegovina, sa svojim poreskim sistemom, posljednji neotkriveni poreski raj na vratima Evropske unije?

Autor: mr Božana Simić i Miloš Stevanović

Poslovni ljudi širom svijeta posljednjih godina suočavaju se sa konstantnim rastom poreskih opterećenja. Gotovo sve razvijene evropske države povećavaju poreze, uvode nove fiskalne namete, pooštravaju pravila oporezivanja međunarodnih kompanija i dodatno oporezuju kapital, dividende i imovinu. U takvom okruženju investitori sve češće postavljaju jedno jednostavno pitanje – gdje je danas moguće poslovati efikasno, zakonito i uz razumno poresko opterećenje?

Odgovor mnoge iznenađuje.

Nije riječ o egzotičnim ostrvima, niti o udaljenim državama izvan evropskih ekonomskih tokova. Naprotiv, jedna od fiskalno najkonkurentnijih jurisdikcija nalazi se u samom srcu Balkana, na granici Evropske unije.

Bosna i Hercegovina se u međunarodnim medijima rijetko spominje kao investiciona destinacija. Međutim, kada se analiza zasnuje isključivo na objektivnim ekonomskim parametrima, a ne na političkim percepcijama, dolazi se do zaključka da Bosna i Hercegovina posjeduje jedan od najpovoljnijih poreskih sistema u Evropi.

U Advokatskoj kancelariji Stevanović svakodnevno savjetujemo domaće i međunarodne investitore, zbog čega smo odlučili napraviti detaljnu pravnu i poresku analizu konkurentnosti Bosne i Hercegovine u odnosu na države Evropske unije.

Porez na dobit – među najnižima u Evropi

Prvi i vjerovatno najvažniji pokazatelj konkurentnosti jednog poreskog sistema jeste stopa poreza na dobit pravnih lica.

Republika Srpska primjenjuje proporcionalnu stopu od svega 10%, dok je i u Federaciji Bosne i Hercegovine poresko opterećenje među najnižima na evropskom kontinentu.

To u praksi znači da kompanije zadržavaju značajno veći dio ostvarene dobiti za dalji razvoj poslovanja, nove investicije, zapošljavanje ili isplatu vlasnicima.

Kada se taj podatak uporedi sa razvijenim ekonomijama Evropske unije, razlika postaje izrazito vidljiva. U pojedinim državama ukupno opterećenje dobiti prelazi 25 ili čak 30 procenata, što Bosnu i Hercegovinu svrstava među fiskalno najkonkurentnije jurisdikcije u ovom dijelu svijeta.

Za investitora koji razmišlja dugoročno, razlika između oporezivanja od 10% i 30% tokom deset ili dvadeset godina poslovanja predstavlja višemilionske iznose.

Jedinstveni PDV od 17% – jednostavnost koja predstavlja konkurentsku prednost

Bosna i Hercegovina već godinama primjenjuje jedinstvenu stopu poreza na dodatu vrijednost od 17%.

Na prvi pogled riječ je o običnom poreskom propisu. Međutim, upravo njegova jednostavnost predstavlja jednu od najvećih prednosti domaćeg sistema.

Za razliku od brojnih evropskih država koje imaju više različitih stopa PDV-a, veliki broj izuzetaka i komplikovana pravila primjene, sistem u Bosni i Hercegovini karakteriše visok stepen pravne izvjesnosti i administrativne jednostavnosti.

Pored toga, stopa od 17% i dalje je niža od većine država Evropske unije, što direktno utiče na konkurentnost proizvoda i usluga.

Dividende i povrat kapitala

Jedno od pitanja koje investitore posebno interesuje jeste način oporezivanja dobiti koja se isplaćuje vlasnicima društava.

U velikom broju evropskih država ista dobit oporezuje se dva puta – prvi put kroz porez na dobit društva, a zatim i kroz porez na dividendu.

Takav sistem značajno povećava efektivno poresko opterećenje kapitala.

U Republici Srpskoj poreski tretman dividendi znatno je povoljniji, što predstavlja ozbiljnu prednost za domaće preduzetnike, porodične kompanije i strane investitore koji planiraju dugoročno prisustvo na tržištu.

Kapital nije pretjerano opterećen

Savremene evropske ekonomije posljednjih godina sve više oporezuju kapital.

Govori se o porezu na bogatstvo, dodatnim porezima na nekretnine, povećanom oporezivanju kapitalne dobiti i različitim oblicima novih fiskalnih opterećenja.

Bosna i Hercegovina u tom pogledu i dalje zadržava znatno liberalniji pristup.

Takav poreski ambijent posebno odgovara investitorima koji posluju kroz holding strukture, porodične kompanije ili investicione fondove.

Troškovi rada i poslovanja

Poreski sistem nikada se ne može posmatrati izolovano.

Investitor ne analizira samo poreze, već ukupne troškove poslovanja.

Bosna i Hercegovina u tom segmentu nudi veoma konkurentne uslove.

Troškovi rada i dalje su značajno niži nego u zapadnoj Evropi, cijene poslovnih prostora ostaju konkurentne, dok su operativni troškovi poslovanja osjetno manji nego u većini država Evropske unije.

Kada se tome doda kvalitet domaće radne snage, posebno u oblastima informacionih tehnologija, finansija, inženjerstva i pravnih usluga, jasno je zašto sve veći broj međunarodnih kompanija razmatra otvaranje regionalnih kancelarija upravo u Bosni i Hercegovini.

Geografski položaj kao dodatna vrijednost

Za razliku od tradicionalnih poreskih jurisdikcija koje su često udaljene od glavnih ekonomskih centara, Bosna i Hercegovina ima izuzetnu geografsku prednost.

Nalazi se neposredno uz tržište Evropske unije.

Kompanije mogu organizovati poslovanje u poreski konkurentnom okruženju, a istovremeno ostati povezane sa ključnim evropskim tržištima.

Za mnoge investitore upravo ta kombinacija predstavlja jedan od najvažnijih razloga za ulaganje.

Postoje li izazovi?

Svaka ozbiljna pravna analiza mora biti objektivna.

Bosna i Hercegovina nije savršena investiciona destinacija.

Administrativne procedure su često sporije nego u razvijenim državama. Složen ustavni sistem ponekad otežava donošenje propisa, dok različite nadležnosti zahtijevaju dobro poznavanje pravnog sistema.

Međutim, upravo zbog toga raste značaj kvalitetnog pravnog i poreskog savjetovanja.

Naše iskustvo pokazuje da se velika većina administrativnih izazova može uspješno prevazići uz pravilno planiranje investicije i stručno vođenje projekta od samog početka.

Vrijeme je da Bosna i Hercegovina promijeni način na koji se predstavlja investitorima

Godinama se Bosna i Hercegovina u međunarodnoj javnosti predstavljala kroz političke teme.

Smatramo da je vrijeme da se mnogo više govori o njenim ekonomskim prednostima.

Činjenice pokazuju da Bosna i Hercegovina raspolaže jednim od najkonkurentnijih poreskih sistema u Evropi, uz povoljne troškove poslovanja, kvalitetnu radnu snagu i izuzetno povoljan geografski položaj.

Upravo zbog toga uvjereni smo da će naredna decenija donijeti značajno veći interes međunarodnih investitora za ovu jurisdikciju.

Zaključak

Bosna i Hercegovina nije poreski raj u klasičnom smislu te riječi. Ona nije država bez poreza niti predstavlja jurisdikciju koja podstiče netransparentno poslovanje.

Međutim, ukoliko se poreski sistemi analiziraju kroz prizmu ukupnog fiskalnog opterećenja, pravne sigurnosti i mogućnosti razvoja poslovanja, Bosna i Hercegovina nesumnjivo zauzima mjesto među najatraktivnijim poreskim jurisdikcijama u Evropi.

U vremenu kada gotovo sve evropske države povećavaju poreska opterećenja, Bosna i Hercegovina ima priliku da postane regionalni centar za ulaganja, razvoj kompanija i međunarodne poslovne strukture.

Da bi se ta prilika iskoristila, potrebno je nastaviti sa unapređenjem pravne sigurnosti, digitalizacijom javne uprave i stvaranjem stabilnog regulatornog okruženja.

Ako se taj cilj ostvari, Bosna i Hercegovina neće biti poznata samo po svom geografskom položaju između Istoka i Zapada, već i kao jedna od najkonkurentnijih poslovnih destinacija evropskog kontinenta.

Advokatska kancelarija Stevanović, kao članica StandardPrva Grupacije, pruža sveobuhvatnu pravnu, poresku i korporativnu podršku domaćim i međunarodnim investitorima. U saradnji sa Standard Biroom, specijalizovana je za osnivanje privrednih društava, međunarodno poresko planiranje, statusne promjene, M&A transakcije, regulatorna pitanja i dugoročno korporativno savjetovanje.

Jedna kuća. Svi odgovori.